نویسنده: اسماعیل کریمی
تاریخ: 22-07-1402
رئیس گروه موزه‌های استان تشریح کرد: فعالیت ۱۳ موزه دولتی و ۵ موزه مشارکتی در استان / آمادگی کامل میراث‌فرهنگی برای اعطای تسهیلات و صدور مجوز به متقاضیان راه‌اندازی موزه‌های خصوصی
به گزارش پایگاه خبری نگین چهارمحال، محمد اسلامی فارسانی، رئیس گروه موزه‌ها و اموال منقول اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان چهارمحال و بختیاری، با اشاره به پیشینه تمدنی غنی و تنوع شگرف تاریخی، قوم‌شناسی و طبیعی در این بخش از زاگرس مرکزی، از فعالیت رسمی و پویای ۱۸ موزه تخصصی دولتی و مشارکتی در پهنه استان خبر داد؛ گنجینه‌هایی زنده که فرصتی بی‌بدیل را برای آشنایی گردشگران با فرهنگ، هنر و ریشه‌های هویتی بام ایران فراهم کرده‌اند.
وی در تشریح ساختار سازمانی این مراکز اظهار داشت: «از مجموع ۱۸ موزه فعال در استان، تعداد ۱۳ موزه به‌صورت دولتی و تحت مدیریت مستقیم دستگاه‌های اجرایی، و ۵ موزه با مشارکت و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و شهرداری‌ها اداره می‌شوند که همگی دارای مجوز رسمی بوده و آثار آن‌ها متعلق به ادوار گوناگون پیش از تاریخ، دوران باستان، دوران اسلامی و تاریخ معاصر است.»
رئیس گروه موزه‌های استان، سیمای جامع این مراکز فرهنگی و تاریخی را در قالب بخش‌های زیر تشریح کرد:
۱. قلعه چالشتر و حمام پرهیزکار؛ کانون‌های باستان‌شناسی و مردم‌شناسی در شهرکرد
اسلامی فارسانی مجموعه تاریخی-فرهنگی قلعه خدارحم‌خان چالشتر را بزرگ‌ترین سایت موزه‌ای استان برشمرد و گفت: «در این مجموعه باشکوه قاجاری، ۶ موزه دولتی به صورت متمرکز دایر است که شامل موزه‌های “کار و زندگی”، “آثار و کتیبه‌های سنگی”، “صنایع و دست‌بافته‌ها”، “اتاق نقاشی و ارسی‌های سنتی”، “موزه حمام” و “هنرهای بومی” است؛ مجموعه‌ای که تبلور نبوغ معماری، گچ‌بری‌های فاخر و زندگی مردمان این دیار در قرون گذشته است.»
وی افزود: «همچنین در بافت تاریخی شهرکرد، موزه دولتی باستان‌شناسی (واقع در بنای تاریخی حمام پرهیزکار) به عنوان شناسنامه کهن استان فعال است که در آن اشیاء، ابزارهای سنگی و سفالینه‌های کشف‌شده از کاوش‌های باستانی متعلق به دوران پیش از تاریخ، هزاره‌های باستان و دوران اسلامی در معرض دید علاقه‌مندان قرار گرفته است.»
۲. قلعه‌های تاریخی دزک و جونقان؛ طنین حماسه مشروطه و فرهنگ بختیاری
رئیس گروه موزه‌ها با اشاره به قابلیت‌های کم‌نظیر موزه‌داری در قلعه‌های تاریخی ایل بختیاری تصریح کرد:
موزه‌های پوشاک و سنگ در قلعه دزک: در این کاخ‌قلعه زیبا واقع در شهرستان کیار، دو موزه دولتی استقرار دارد؛ “موزه پوشاک” که بازتاب‌دهنده البسه، زیورآلات و هویت پوشش اصیل زنان و مردان لُر و بختیاری در گذر زمان است، و “موزه سنگ” که قطعات و سنگ‌نبشته‌های واجد ارزش تاریخی را میزبانی می‌کند.
موزه مشروطیت در قلعه جونقان: این بنای باشکوه که کاخ سردار اسعد بختیاری بوده است، به موزه تخصصی مشروطه تبدیل شده و با نمایش اسناد، سلاح‌ها و تصاویر تاریخی، نقش ماندگار و دلاورانه سواران بختیاری را در فتح تهران و صیانت از قانون‌گرایی روایت می‌کند.
۳. موزه‌های تخصصی؛ از حماسه ایثار تا تنوع زیستی و تعلیم و تربیت
اسلامی فارسانی موزه‌های موضوعی را از دیگر ظرفیت‌های آموزشی و معرفتی استان دانست و خاطرنشان ساخت:
موزه دفاع مقدس: بازتاب‌دهنده نقش‌آفرینی غرورآفرین، رشادت‌ها و ایثارگری‌های رزمندگان، جانبازان و شهدای تیپ قمر بنی‌هاشم (ع) چهارمحال و بختیاری در هشت سال نبرد حق علیه باطل.
موزه تاریخ طبیعی و حیات‌وحش: وابسته به اداره‌کل حفاظت محیط زیست، مأمن نمایش گونه‌های تاکسیدرمی جانوری، گیاهی و اکوسیستم‌های زاگرس مرکزی.
موزه گنجینه آموزش و پرورش: مروری مستند بر تاریخچه سوادآموزی، شکل‌گیری مدارس نوین، اسناد اداری و تجهیزات کمک‌آموزشی کهن در استان.
۴. مشارکت مدنی در حفظ میراث؛ پیشتازی بروجن و فرخ‌شهر در موزه‌های خصوصی
وی به نقش‌آفرینی بخش خصوصی و سمن‌ها در حفظ میراث فرهنگی اشاره کرد و گفت: «خوشبختانه رویکرد موزه‌داری مشارکتی در استان روند رو به رشدی دارد. هم‌اکنون در شهر فرخ‌شهر، دو موزه “صنعت” و “مردم‌شناسی” فعال است. همچنین در شهرستان بروجن، سه موزه مشارکتی و خصوصی شاخص شامل “موزه مردم‌شناسی پل تاریخی مصلی”، “موزه مردم‌شناسی بهرامی” و “موزه مردم‌شناسی استاد طاهری” دایر شده که تجلی‌بخش زیست سنتی، مشاغل کهن و آداب و رسوم دیرینه این منطقه هستند.»
فراخوان میراث فرهنگی برای احیای بناهای تاریخی و راه‌اندازی موزه‌های نوین
اسلامی فارسانی در پایان، موزه‌ها را محرک‌های قدرتمند رونق گردشگری و تولید ثروت برشمرد و تأکید کرد: «اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی چهارمحال و بختیاری آمادگی دارد تا در قالب مدل‌های مشارکتی با تمامی شهرداری‌ها، دستگاه‌های اجرایی، دانشگاه‌ها و مجموعه‌داران و سرمایه‌گذاران بخش خصوصی همکاری کند. این همکاری شامل واگذاری یا استفاده بهینه از بناهای تاریخی، تسریع در فرآیند صدور مجوزهای قانونی، خدمات کارشناسی ثبت آثار و پرداخت تسهیلات حمایتی ارزان‌قیمت خواهد بود.»
به گزارش نگین چهارمحال، وجود ۱۸ تالار و موزه فعال در اقصی‌نقاط استان، ثروتی گرانسنگ است که در صورت اطلاع‌رسانی هدفمند، تورگردانی استاندارد و تعبیه المان‌های راهنما در مبادی شهرها، می‌تواند نقشی کلیدی در ماندگاری گردشگران، تقویت هویت بومی نسل جوان و اعتلای برند فرهنگی بام ایران ایفا کند.