نویسنده: اسماعیل کریمی
تاریخ: 17-02-1404
فعالیت ۱۲۰ کارگاه و اشتغال مستقیم ۱۰۰۰ نفر در شیرین‌ترین شهر کشور / از شعب دائمی در مسقط و مسکو تا میزبانی از پیشکسوتان گز ایران در ۲۸ خردادماه
به گزارش پایگاه خبری نگین چهارمحال، شاید در سرتاسر ایران و حتی جغرافیای منطقه، کمتر شهری را بتوان یافت که از بدو ورود تا واپسین معابر خروجی‌اش، با عطر گلاب ناب، انگبین کوهستان و بوی شکر و خلال تفت‌داده پسته و بادام معطر شده باشد. «بلداجی»، شهری آرام در دامنه‌های زاگرس و در مجاورت تالاب بین‌المللی چغاخور، دهه‌هاست که هویت خود را با حلاوت و کارآفرینی پیوند زده و نام خود را به عنوان قطب بلامنازع و «پایتخت گز ایران» در حافظه چشایی مردم جهان ثبت کرده است.
این هنرصنعت اصیل که پیوندی دیرین با آداب پذیرایی، جشن‌ها و سنت‌های نیاکان ما دارد، امروز به محرک اصلی اقتصاد، اشتغال و رونق گردشگری شهرستان بروجن و استان چهارمحال و بختیاری تبدیل شده است.
نیم قرن پیشگامی؛ تولد یک برند بین‌المللی از سال ۱۳۵۲
بلداجی در فاصله ۲۵ کیلومتری بروجن و ۷۰ کیلومتری شهرکرد (مرکز استان) واقع شده است. تاریخچه ورود جدی این شهر به تولید صنعتی و کارگاهی گز به سال ۱۳۵۲ خورشیدی بازمی‌گردد؛ زمانی که زنده‌یاد «احمد طهماسبی» به همراه برادرانش نخستین پاتیل‌های گزسازی را در این خطه برپا کردند.
حرکتی که پنجاه سال پیش با چند دیگ سنتی آغاز شد، امروز به یک «خوشه صنعتی و تجاری قدرتمند» با بیش از ۱۲۰ کارگاه کوچک و بزرگ مدرن و سنتی بدل شده که زمینه اشتغال مستقیم بیش از یک‌هزار نفر و صدها فرصت شغلی غیرمستقیم را فراهم آورده است.
کیمیای «گزانگبین»؛ راز طعم سحرانگیز و تمایز سوغات بام ایران
گز فرآورده‌ای سنتی است که ریشه در دوره صفویه و قاجار دارد و در عصر آقامحمدخان قاجار به عنوان نخستین کالای صادراتی شیرین ایران به دربار کشورهای اروپایی راه یافت. واژه گز برگرفته از نام درختچه‌ای کوهستانی از خانواده «تاماریکس» است که بیش از ۳۰ گونه از آن شناسایی شده است. گونه منحصربه‌فرد «گزانگبین» در مراتع بکر زاگرس مرکزی و ارتفاعات چهارمحال و بختیاری می‌روید و شهد و مانِ ترشح‌شده از آن، معجزه طعم و نرمی طبیعی گز اصیل بلداجی را می‌سازد.
احسان‌الله رحمانی، از تولیدکنندگان پیشکسوت گز بلداجی، در گفت‌وگو با خبرنگار نگین چهارمحال با تشریح مراحل طاقت‌فرسا و هنرمندانه پخت گز اظهار داشت:
«مواد پایه شامل گلوکز گیاهی، شکر، سفیده تازه تخم‌مرغ، گلاب دوآتشه، عسل طبیعی، انگبین‌های کوهی، ترنجبین و شیرخشت به همراه مغز مرغوب پسته یا بادام است. این ترکیبات ساعت‌ها در پاتیل‌های بزرگ مسی و زیر حرارت ملایم هم زده می‌شوند تا به قوام مخملی برسند؛ سپس مواد روی سینی‌ها پهن و برش خورده و پس از بسته‌بندی مکانیزه، روانه بازار می‌شوند. شیرین کردن کام مردم موهبتی الهی است و ما مفتخریم که این سنت کهن را زنده نگاه داشته‌ایم.»
تسخیر بازارهای صادراتی؛ از کشورهای خلیج فارس تا فروشگاه‌های مسکو و عمان
گز بلداجی تنها یک شیرینی محلی نیست، بلکه سفیری فرهنگی و کالایی ارزآور برای اقتصاد کشور است. تا پیش از تلاطم‌های اقتصادی اخیر، سالانه بیش از ۱۵ هزار تن گز در این شهر پخته می‌شد که یک‌چهارم آن به بازار شب عید و ایام نوروز اختصاص داشت.
امروزه محصولات اعلای این منطقه علاوه بر تأمین بخش عظیمی از ویترین شیرینی‌فروشی‌های سراسر ایران، به مقاصدی چون ارمنستان، مالزی، عراق و کشورهای حاشیه خلیج فارس صادر می‌شود. همچنین فعالیت دو شعبه و فروشگاه دائمی عرضه مستقیم گز بلداجی در مسقط (عمان) و مسکو (روسیه)، گواهی روشن بر کیفیت و تطابق این محصول با استانداردهای سخت‌گیرانه بهداشتی جهان است.
سایه سنگین تورم مواد اولیه بر پاتیل‌های تولید
با وجود آوازه بلند، فعالان این عرصه در سال‌های اخیر با چالش‌های اقتصادی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. جهش سرسام‌آور قیمت مواد اولیه—به‌ویژه شکر، گلوکز و از همه مهم‌تر نرخ نجومی مغز پسته و بادام—موجب افزایش شدید بهای تمام‌شده و کاهش قدرت خرید مصرف‌کنندگان شده است؛ وضعیتی که به گفته تولیدکنندگان، به رکود بازار و افت ۵۰ درصدی فروش نسبت به سنوات گذشته انجامیده و نیازمند حمایت‌های یارانه‌ای در تأمین مواد اولیه و اعطای تسهیلات سرمایه در گردش است.
شمارش معکوس برای رویداد بزرگ؛ برگزاری «نخستین جشنواره ملی گز بلداجی»
به منظور رونق‌بخشی به بازار، ارتقای برندینگ و ادای احترام به نیم قرن تلاش استادکاران این دیار، شهر بلداجی آماده میزبانی از یک رویداد باشکوه ملی می‌شود:
بهادر نوروزی، مدیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان بروجن:
«گز بلداجی مهم‌ترین مؤلفه هویت‌ساز و پیشانی شناخت این منطقه است. در همین راستا، نخستین جشنواره ملی گز بلداجی از ۲۸ تا ۳۰ خردادماه با حضور پیشکسوتان، صنعتگران و فعالان حوزه شیرینی و گز از سراسر کشور برگزار خواهد شد تا پیوند میان جاذبه‌های اکوتوریسم نظیر تالاب چغاخور و سوغات محلی تحکیم شود.»
سید سعید فیاضی، رئیس کمیسیون گردشگری و کسب‌وکارهای وابسته اتاق بازرگانی استان:
«به منظور ساماندهی بازاریابی مدرن، حذف واسطه‌ها و ورود به بازارهای جدید بین‌المللی، “انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان گز استان” ذیل این کمیسیون فعال شده است. برگزاری این جشنواره ملی سه روزه، گامی استراتژیک در جهت ثبت جهانی برند بلداجی و دفاع از این مزیت رقابتی ارزشمند در برابر رقبا به شمار می‌رود.»
به گزارش نگین چهارمحال، گز بلداجی عصاره‌ای از طبیعت بکر زاگرس، هنر دست قنادان چیره دست و نمادی از امید و حلاوت است؛ گنجینه‌ای نیم‌قرنه که پاسداری از آن، نیازمند مانع‌زدایی در تأمین مواد اولیه و حمایت دستگاه‌های متولی در تکمیل زنجیره بسته‌بندی نوین و صادرات مستقیم از بام ایران است.